أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
629
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
مخالفت اصرار ورزيده با روشى آرام آنان را منصرف كرد . نكتهء قابل ملاحظه آن كه يك مأمور تركى در حد رتبهء فريق به نام زكى پاشا با شريف عبداللَّه به مكه آمد كه به گفتهء دحلان سِمت معاونت او را داشت . « 1 » بدين ترتيب مىتوان مشاهده كرد كه سيادت تركها در مكه تا چه اندازه افزايش يافته بود . در سال 1277 والى مصر سعيد بن محمدعلى پاشا مدينه را زيارت كرد . شريف عبداللَّه براى استقبال از وى عازم مدينه شد و مجلس با شكوهى ترتيب داد . شريف در تمام مدتى كه سعيد پاشا در مدينه بود - يعنى تا شوال آن سال - در مدينه ماند و سپس به مكه بازگشت . « 2 » در سال 1281 فرمانى از آستانه داير بر جنگ با شورشيان در عسير رسيد . به دنبال آن ، امير مكه ، در رأس يك سپاه متشكل از عرب و ترك عازم نبرد با آنان شد . سپاهى هم از مصر به درخواست عثمانى به اين سپاه پيوست . اين دو سپاه در مخواة لشكرگاه زدند . امير عسير با آنان صلح كرد و سپاه مصر بازگشت . سپاه امير مكه هم از مسير غامد به سمت مكه حركت كرده ، مدتى در آن ديار ماند و سپس به مكه آمد . « 3 » از جمله نكات جالبى كه شيخ محمد سعيد حضراوى در كتاب تاج تواريخ البشر نقل كرده آن است كه وقتى اهل عسير خروج كردند ، شعرى براى شريف عبداللَّه نوشتند كه در آن آمده بود : اگر گرماى تابستان و سرماى زمستان و مشغول بودن بهار و زيبايى پاييز تو را به خود وا مىدارد ، بگو كى مىخواهى مشغول درس آموختن شوى ؟ ! كانال سوئز در سال 1285 به دستور سلطان با برخى از قبايل شورشى شرق مكه جنگ شد كه آنان آرام و مطيع شدند . در سال 1286 كار حفر كانال سوئز آغاز شد تا درياى سرخ به
--> ( 1 ) . خلاصة الكلام ، ص 323 . ( 2 ) . إفادة الأنام ، خطى . ( 3 ) . تاج تواريخ البشر ، خطى .